عادات غذایی ریشه درعوامل مختلفی مانند شرایط اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، جغرافیایی، مذهبی، كشاورزی و بسیاری عوامل دیگر دارد كه سینه به سینه و نسل به نسل به افراد رسیده و ریشه در باورهای انسان دارد.

ما معمولاً بدون تفكر و تعمق از عادات غذایی پیروی می كنیم و توجهی به اثرات مثبت یا منفی آن ها در سلامت خود نداریم، در حالی كه بسیاری از عادات غذایی معمول، ممكن است نامناسب بوده و اثرات نامطلوب و گاه غیرقابل جبرانی در سلامت ما به جا گذارد. بنابراین شناخت عادات غذایی نامناسب و تأثیر آن ها در سلامت انسان، گام بسیار مؤثری در شكل گیری الگوی غذایی صحیح و مناسب و برخورداری از تغذیه كافی، معادل و متنوع است.

در این مطلب تعدادی از عادات غذایی را بیان می كنیم كه می توانند اثرات نامطلوبی در تغذیه و سلامت انسان برجای گذارند.

سرخ كردن مواد غذایی به مدت طولانی

- برای سرخ كردن غذا معمولا از روغن زیاد استفاده می شود كه عوارض ناگواری دارد.

- به هنگام سرخ كردن، درجه حرارت غذا بالاتر از حرارت جوش می رسد و در چنین درجاتی بعضی مواد مغذی موجود در غذا به مقدار زیادی كاهش می یابند؛ لذا سعی كنید حتی الامكان از سرخ كردن غذا خودداری كنید و در صورت تمایل زیاد به مصرف مواد سرخ كرده، به تفت دادن مختصر موادغذایی با روغن خیلی كم بسنده كنید. روغنی كه برای تفت دادن استفاده می شود، باید از نوع روغن های مایع مخصوص سرخ كردن باشد.

- درجات حرارت بالا، اثرات نامطلوبی بر هضم موادغذایی برجای می گذارد و هضم مواد خوراكی را مشكل تر می كند. بنابراین غذاهای سرخ شده هضم مشكل تری نسبت به سایر غذاهای پخته دارند و هر چه مدت زمان سرخ كردن طولانی تر باشد، اثرات نامطلوب آن روی هضم غذا بیشتر خواهد بود. همچنین مصرف روغن زیاد اثرات نامناسب و خطرناكی بر سلامت انسان دارد.

چاقی نیز نه تنها از لحاظ تناسب و زیبایی نامطوب است بلكه مهم تر از آن، به سلامت انسان لطمات جدی وارد می سازد و انسان را در معرض عوارض و بیماری های مختلف قرار می دهد.

- عارضه دیگری كه مصرف روغن زیاد به هنگام سرخ كردن غذا در پی دارد، آن كه موجب چاقی و افزایش چربی های نامطلوب خون مانند كلسترول تام،LDL ، VLDL و تری گلیسیرید شده و در نتیجه انسان را در معرض بیماریهای قلبی- عروقی و سكته های قلبی و مغزی قرار می دهد.

امروزه بیماری های قلبی- عروقی یكی از مشكلات مهم بهداشتی را در كشورهای مختلف اعم از جوامع صنعتی و كشورهای در حال توسعه تشكیل می دهند و هرعاملی كه بتواند شیوع این اختلالات را كاهش دهد و از مرگ و میر حاصل از آن پیشگیری می كند، گامی مؤثر و مفید در حفظ سلامت انسان شمرده می شود.

تغذیه صحیح و استفاده كافی از میوه ها، سبزی ها، فیبرغذایی، ماهی، و در مقابل دوری از مصرف غذاهای چرب و سرخ كرده می تواند به سلامت قلب و عروق و پیشگیری از اختلالات قلبی- عروقی كمك كند.

افزودن نمك زیاد به غذا

در كشور ما و بسیاری از ممالك دیگر جهان، متأسفانه عادت به مصرف نمك زیاد به همراه غذا شایع است.

بسیاری از افراد بدون چشیدن غذا به آن نمك اضافه می كنند. این قبیل افراد می پندارند كه تمایل زیاد آن ها به مصرف نمك، به علت نیاز بدنشان به این ماده است، در حالی كه علاقه و تمایل به مصرف بعضی موادغذایی صرفاً به علت عادت به خوردن این مواد از زمان كودكی در انسان ریشه می گیرد و به جز بعضی موارد نادر، نیاز بدن در این باره نقشی ندارد. لذا با اصلاح عادت غذایی، خود به خود تمایل بیش از حد به خوردن بعضی مواد خوراكی كه برای سلامت انسان مفید نیستند، از بین خواهد رفت. مصرف نمك زیاد می تواند اختلالاتی در انسان ایجاد كند كه شامل موارد زیر است :

- یكی از وظایف نمك، نگهداری آب در بدن است؛ بنابراین مصرف نمك زیاد موجب جمع شدن آب در بدن و ایجاد ادم(ورم) می شود كه این امر موجب افزایش وزن خواهد شد.

- مصرف نمك زیاد به خصوص برای افرادی كه مبتلا به افزایش فشار خون هستند، مفید نبوده و باعث بالا رفتن فشار خون و در نتیجه مساعد كردن زمینه برای ابتلای بدن به عوارض قلبی- عروقی می شود.

باور بعضی از افراد بر این است كه مصرف نمك برای بدن لازم است و در صورت كمبود مصرف، اختلالاتی در سلامت انسان ایجاد می شود.

البته سدیم موجود در نمك طعام، برای حفظ سلامت انسان ضروری است؛ ولی توجه داشته باشید كه در تمام موادغذایی، سدیم به مقدار كم و بیش موجود است؛ مثلاً در شیر، گوشت، پنیر، مرغ، حبوبات، غلات و سایرموادخوراكی، بدون آن كه به آن ها نمك اضافه كنیم، مقداری سدیم وجود دارد. در ضمن معمولاً به هنگام طبخ غذا نیز به آن نمك اضافه می كنیم كه با توجه به سدیم موجود در مواد غذایی و افزودن نمك به هنگام طبخ به غذا، دیگر لزومی به استفاده از نمك اضافی سرسفره نیست.

در مناطق گرم، همچنین در صورت فعالیت شدید و تعریق زیاد، مقداری سدیم از طریق تعریق از بدن دفع می شود؛ بنابراین در این قبیل موارد، بایستی نمك مصرفی را تا حدودی افزایش داد؛ البته مصرف زیاد نمك حتی در چنین مواردی نیز توصیه نمی شود؛ زیرا مقدار سدیم دفع شده از طریق تعریق، كاهش می یابد.